Kozmetikte mikroplastik: Ekim 2027’den itibaren AB süreleri
17 Ekim 2027’den itibaren sentetik polimer mikropartikül içeren durulanan ürünler AB pazarına arz edilemeyecek – stoktaki ürünler de dahil. Durulanmayan ürünler, makyaj ve kapsüllenmiş kokular için geçerli süreler ve 2026 değişikliğinin Ar-Ge için anlamı.
Kısaca
AB’nin sentetik polimer mikropartiküllere yönelik kısıtlaması (REACH Tüzüğü Ek XVII’deki 78 numaralı kayıt, (AB) 2023/2055 sayılı Tüzük ile getirildi) kozmetiklere kademeli olarak uygulanıyor: mikroboncuklar 17 Ekim 2023’ten beri yasak, durulanan ürünler 17 Ekim 2027’de, durulanmayan ürünler ve kapsüllenmiş kokular 17 Ekim 2029’da, makyaj, dudak ve tırnak ürünleri ise 17 Ekim 2035’te yasak kapsamına giriyor. Eşik değer ağırlıkça %0,01. Kurallar yürürlükte; Komisyon’a göre süre dolduktan sonra stokların satışına izin yok.
Temel rakamlar
Hukuken mikroplastik ne demek?
78 numaralı kayıt, partiküllerin ağırlıkça en az %1’ini oluşturan ya da partiküllerin üzerinde sürekli bir yüzey kaplaması oluşturan katı polimerleri kapsar; bunun için söz konusu partiküllerin ağırlıkça en az %1’inin tüm boyutlarda 5 mm veya daha küçük olması gerekir (lifler için: uzunluk 15 mm veya daha az ve uzunluk/çap oranı 3’ün üzerinde). Partiküller istenen bir özelliği kazandırmak amacıyla bulunuyorsa, karışımlarda ağırlıkça %0,01’den itibaren piyasaya arzları yasaktır.
Doğada gerçekleşen bir polimerizasyon sonucu oluşan ve kimyasal olarak modifiye edilmemiş polimerler, Ek 15’e göre parçalanabilirliği kanıtlanmış polimerler, Ek 16’ya göre çözünürlüğü 2 g/L’nin üzerinde olduğu kanıtlanmış polimerler ve karbon atomu içermeyen polimerler kapsam dışıdır. Yetkili makamların talebi üzerine parçalanabilirlik veya çözünürlük kanıtı gecikmeksizin sunulmalıdır.[1]
Kozmetikler için hangi süreler geçerli?
Mikroboncukların – peeling, parlatma veya temizleme amacıyla aşındırıcı olarak kullanılan partiküllerin – geçiş süresi yoktur; 17 Ekim 2023’teki yürürlüğe girişten beri yasaktır. Kozmetik Tüzüğü’nde tanımlanan durulanan ürünler için yasak 17 Ekim 2027’den, durulanmayan ürünler için 17 Ekim 2029’dan itibaren uygulanır. Kokuları kapsüllemek için kullanılan polimer mikropartiküllerin, durulanan ya da durulanmayan bir üründe bulunmalarından bağımsız olarak kendi süreleri vardır: 17 Ekim 2029.
Makyaj, dudak ve tırnak ürünleri 17 Ekim 2035’e kadar en uzun süreye sahiptir. Ancak 17 Ekim 2031 ile 16 Ekim 2035 arasında mikroplastik içerdiklerini belirten bir ibare taşımaları gerekir; 17 Ekim 2031’den önce piyasaya arz edilen ürünler için bu yükümlülük 17 Aralık 2031’de başlar. Komisyon’a göre bir ürünün makyaj ürünü sayılıp sayılmadığı, sunumu ve ana amacına göre vaka bazında değerlendirilir.[1][3]
Süre dolduktan sonra stoklar satılabilir mi?
Komisyon’a göre hayır. REACH kapsamında piyasaya arz, üçüncü kişilere her türlü tedariki kapsar; bir dağıtıcının deposundaki ve perakende raflarındaki ürünler de buna dahildir. 17 Ekim 2023’ten önce piyasaya arz edilmiş ürünleri koruyan genel kural, geçiş süresi tanınan ürün grupları için açıkça geçerli değildir.
Bu nedenle Komisyon, geri çağırmaları önlemek için ürünlerin ilgili süre dolmadan satılmasını veya bertaraf edilmesini öneriyor. Durulanan ürünler için bu, perakendede tedarik edilebilecekleri son günün 16 Ekim 2027 olduğu anlamına gelir.[1][3]
2026’da ne değişti?
Komisyon, 1 Haziran 2026 tarihli (AB) 2026/1168 sayılı Tüzük ile 78 numaralı kaydı değiştirdi. Değişiklik, ürün ve süreç odaklı araştırma ve geliştirme (PPORD) amacıyla yılda 1 tona kadar piyasaya arz edilen sentetik polimer mikropartiküller için – sanayi tesisleri dışında da geçerli olan – bir istisna ekliyor. İstisna 17 Ekim 2023’ten itibaren geriye dönük olarak uygulanıyor. Kozmetiklere ilişkin süreler değişmedi.
Komisyon’un açıklayıcı kılavuzu (soru ve cevaplar, 2025) bu değişiklikten önce yayımlandı ve PPORD’u hâlâ eski kurallara göre anlatıyor. Esas olan, tüzüğün değiştirilmiş metnidir.[2][3]
Ar-Ge ekipleri için anlamı
- Tüm durulanan ürün formüllerini katı ve çözünmeyen sentetik polimerler açısından taramak – INCI adları ve tedarikçinin partikül boyutu, çözünürlük ve parçalanabilirlik verileri üzerinden, satın alınan hammadde karışımları dahil.
- Yeniden formülasyonları 16 Ekim 2027’den geriye doğru planlamak; stabilite ve uyumluluk testlerini, üretimi ve perakendedeki satış süresini hesaba katmak.
- Parçalanabilir veya çözünür olduğu için kapsam dışı sayılan polimerler için tedarikçiden Ek 15 veya Ek 16’ya göre kanıt istemek ve ürün dokümantasyonunda saklamak.
- Polimer mikropartikül içeren makyaj, dudak ve tırnak ürünleri için 2031’den itibaren gerekli mikroplastik ibaresini ambalaj planlamasına almak.
Sık sorulan sorular
Kaynaklar
- [1] EUR-Lex – Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (27 Eylül 2023): Sentetik polimer mikropartiküllere ilişkin (AB) 2023/2055 sayılı Komisyon Tüzüğü
- [2] EUR-Lex – Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (2 Haziran 2026): Sentetik polimer mikropartiküllere ilişkin (AB) 2026/1168 sayılı Komisyon Tüzüğü
- [3] Avrupa Komisyonu – İç Pazar, Sanayi, Girişimcilik ve KOBİ’ler (2025): REACH restriction of synthetic polymer microparticles – Explanatory Guide, Part II: Questions and Answers
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle araştırılıp taslak hâline getirilmiş, yayımlanmadan önce VYVA Editör Ekibi tarafından birincil kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edilmiş ve onaylanmıştır. Tüm kaynakların son kontrol tarihi: 1 Ekim 2026. Rakamlar her kaynağın yayımladığı şekliyle aktarılmıştır; bağlantısı verilen orijinal kaynak esastır. Sorumluluk reddi: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık veya tekil bir durum için mevzuat ya da güvenlik değerlendirmesi değildir. İçerikleri özenle hazırlıyoruz, ancak doğruluğu, eksiksizliği ve güncelliği konusunda garanti vermiyoruz; mevzuat ve standartlar belirtilen tarihten sonra değişebilir. Yalnızca resmî olarak yayımlanan metin bağlayıcıdır. Ürünlerinizle ilgili kararları güvenlik değerlendiriciniz veya hukuk danışmanınız gibi uzman desteğiyle alın. Bu bilgilerin kullanımından doğan zararlardan yalnızca kast ve ağır ihmal hâlinde sorumluyuz; hayata, vücut bütünlüğüne veya sağlığa verilen zararlardan ve emredici yasal hükümlerden doğan sorumluluk saklıdır.